Quá trình hợp pháp hoá cần sa tại Thái Lan
Theo Điều 7, Luật về các loại ma tuý của Thái Lan năm 1979 quy định chia các loại ma tuý thành 5 loại, cần sa được phân loại vào danh mục chất ma tuý loại 5. Tuy nhiên, dưới áp lực từ các thành phần kinh tế và chính trị, Thái Lan đã từng bước nới lỏng việc kiểm soát cần sa. Ngày 25/2/2019, Bộ Y tế Thái Lan ban hành thông báo về việc đăng ký sở hữu cần sa đối với người có đủ điều kiện thì sẽ không vi phạm pháp luật. Thông báo này cho phép đơn vị, cá nhân được phép sử dụng cần sa nhằm mục đích y tế, điều trị bệnh hoặc nghiên cứu khoa học. Người sở hữu cần sa phải đăng ký đặc điểm, số lượng cần sa với đơn vị chức năng.
Một cửa hàng cần sa ở phố Khaosan, Bangkok, Thái Lan
Đến năm 2021, Thái Lan kiện toàn các văn bản luật quy định về công tác phòng, chống ma tuý và ban hành Bộ luật ma tuý năm 2021 thay thế cho các văn bản luật trước đó. Khoản 5, Điều 29 Bộ luật ma tuý năm 2021 quy định “ma tuý loại 5 là các chất ma tuý không nằm trong danh mục các loại ma tuý từ 1 - 4 ví dụ thuốc phiện”. Như vậy, Bộ luật ma tuý năm 2021 của Thái Lan không đưa cần sa vào phần ví dụ về các chất ma tuý loại 5 (khác với quy định trước đó tại Điều 7, Luật về các loại ma tuý của Thái Lan năm 1979, cần sa là chất ma tuý loại 5) và giao Bộ trưởng Bộ Y tế có thẩm quyền ban hành danh mục các chất ma tuý. Đây là bước đệm để mở đường cho việc hợp pháp hoá sử dụng cần sa tại Thái Lan.
Ngày 08/2/2022, Bộ trưởng Bộ Y tế Thái Lan ban hành thông báo về danh mục ma tuý loại 5, trong đó tại Điều 1 quy định rõ: Ma tuý loại 5 theo Bộ luật ma tuý gồm: “…; (3) Chất tinh luyện từ tất cả các bộ phận của cây cần sa hoặc cây gai dầu là các cây thuộc họ Cannabis trừ các chất sau:
(a) Chất tinh luyện có hàm lượng THC (tetrahydrocannabinol) không quá 0,2% khối lượng và chỉ áp dụng đối với các trường hợp được cấp phép tinh luyện từ cây cần sa hoặc cây gai dầu được trồng trong nước.
(b) Chất tinh luyện từ hạt của cây cần sa hoặc cây gai dầu có được từ việc trồng trong nước”.
Thái Lan đã từng bước hợp pháp hoá việc trồng, sở hữu và sử dụng cần sa. Theo quy định mới ban hành ngày 08/2/2022 của Bộ trưởng Bộ Y tế Thái Lan, các bộ phận của cây cần sa (thân, lá, rễ, quả,…) không được coi là ma tuý. Chỉ các chất tinh luyện từ cần sa với hàm lượng THC vượt quá 0,2% khối lượng mới được coi là ma tuý loại 5. Người dân Thái Lan được phép đăng ký trồng, chế biến tinh dầu cần sa để sử dụng vào mục đích y tế và chữa bệnh. Các phương tiện truyền thông của Thái Lan cũng đồng loạt đưa tin về việc Thái Lan hợp pháp hoá cần sa và nhấn mạnh lợi ích của việc sử dụng cần sa trong y tế, giáo dục, nghiên cứu khoa học và thúc đẩy phát triển kinh tế.
Quy định hiện hành về quản lý cần sa tại Thái Lan
Công nhân thu hoạch cần sa tại trang trại Amber, Bangkok, Thái Lan
Sau khi Thái Lan hợp pháp hóa cần sa, cần sa được coi như một loại thảo dược, thẩm quyền trong việc quản lý, xử lý các vi phạm liên quan đến cần sa thuộc Bộ Y tế Thái Lan. Dưới tác động của nhiều yếu tố về chính trị, quá trình bầu cử lại nội các Thái Lan dẫn đến từ năm 2021 đến nay chưa có văn bản pháp lý cụ thể nào liên quan đến việc kiểm soát chặt chẽ cần sa. Ngày 23/6/2025, Bộ trưởng Bộ Y tế Thái Lan đã ký một thông báo về kiểm soát cần sa, theo hướng thắt chặt hơn các quy định liên quan đến cần sa hướng đến mục tiêu chỉ dùng cho mục đích y tế. Một số nội dung cơ bản của Thông báo này như sau:
1. Cần sa tại Thái Lan không phải là ma túy và được quản lý như một loại thảo dược có giá trị cho việc học tập, nghiên cứu và có giá trị quan trọng về mặt kinh tế. Thông báo của Bộ Y tế Thái Lan quy định chỉ có nụ hoa (búp) cần sa là chất ma túy.
2. Bất kỳ cá nhân nào muốn nghiên cứu, tìm hiểu, xuất khẩu, mua bán hoặc chế búp cần sa nhằm mục đích thương mại chỉ được thực hiện sau khi nhận được giấy phép và người được cấp phép phải tuân thủ các điều kiện sau:
(1) Người được cấp phép nghiên cứu, tìm hiểu, xuất khẩu, mua bán hoặc chế biến búp cần sa nhằm mục đích thương mại phải cung cấp thông tin về nguồn gốc, cách sử dụng và số lượng lưu giữ tại cơ sở kinh doanh và báo cáo thông tin đó cho cơ quan đăng ký theo mẫu.
(2) Người được cấp phép xuất khẩu búp cần sa nhằm mục đích thương mại phải thông báo cho người cấp phép về chi tiết của từng lần xuất khẩu theo mẫu.
(3) Người được cấp phép mua bán hoặc chế búp cần sa nhằm mục đích thương mại chỉ được bán búp cần sa cho những người được cấp phép.
(4) Việc mua bán và xuất khẩu búp cần sa của người được cấp phép phải đến từ nguồn đã được chứng nhận đạt tiêu chuẩn trồng trọt và thu hoạch theo tiêu chuẩn của Cục Y học cổ truyền và Y học lựa chọn.
(5) Cấm bán búp cần sa để sử dụng tại cơ sở kinh doanh, ngoại trừ việc bán theo chỉ định của các bác sĩ Y học cổ truyền, các bác sĩ dân gian theo Luật nghề nghiệp Y học cổ truyền Thái Lan, những người hành nghề y học cổ truyền và nha sĩ sử dụng để điều trị cho bệnh nhân của họ.
(6) Cấm bán búp cần sa hoặc các sản phẩm được chế biến từ búp cần sa nhằm mục đích thương mại thông qua máy bán hàng tự động, kênh điện tử hoặc mạng máy tính.
(7) Cấm quảng cáo búp cần sa trên mọi kênh vì mục đích thương mại.
(8) Cấm bán búp cần sa hoặc các sản phẩm được chế biến từ búp cần sa nhằm mục đích thương mại tại các địa điểm sau đây:
(a) Đền thờ hoặc nơi thực hiện các nghi lễ tôn giáo.
(b) Ký túc xá theo Luật Ký túc xá
(c) Công viên công cộng, vườn thú và công viên giải trí.
3. Việc bán búp cần sa nhằm mục đích thương mại không bao gồm việc bán búp cần sa cho bất kỳ người nào có đơn thuốc của bác sĩ theo luật về nghề y, bác sĩ y học cổ truyền và bác sĩ dân gian, người hành nghề y, dược sĩ và nha sĩ theo quy định vì mục đích y tế. Đơn thuốc phải nêu rõ số lượng hoặc liều dùng cần thiết cho việc điều trị cụ thể, có hiệu lực không quá ba mươi ngày.
Cần sa được bán công khai ở Thái Lan đã thu hút đông đúc du khách quốc tế
Như vậy, từ năm 2021, dưới tác động của các yếu tố chính trị, Thái Lan đã hợp pháp hóa việc sử dụng cần sa và đưa cần sa ra khỏi danh mục chất ma túy. Năm 2025, lãnh đạo mới của Bộ Y tế Thái Lan có quan điểm cứng rắn trong việc kiểm soát chặt chẽ cần sa hướng đến mục tiêu chỉ sử dụng vào mục đích nghiên cứu, y tế và đã ban hành thông báo quy định nghiêm cấm các hành vi bán búp cần sa để sử dụng tại cơ sở kinh doanh; cấm bán búp cần sa hoặc các sản phẩm được chế biến từ búp cần sa nhằm mục đích thương mại thông qua máy bán hàng tự động, kênh điện tử hoặc mạng máy tính; cấm quảng cáo búp cần sa vì mục đích thương mại dưới mọi hình thức.
Lợi dụng chính sách thông thoáng trong quản lý xuất nhập cảnh và mở rộng cấp phép lao động cho công dân Việt Nam tại Thái Lan, nhiều đối tượng người Việt Nam đã lợi dụng chính sách trên để sang Thái Lan tổ chức trồng, chế biến cần sa và vận chuyển trái phép về Việt Nam. Các đối tượng này móc nối với các đối tượng người Thái Lan thành lập các công ty cổ phần để đăng ký hoạt động trồng, chế biến cần sa, tuyển lựa, thuê nhân công Việt Nam sang Thái Lan làm lao động trong các trang trại cần sa để chăm sóc cây, chế biến, đóng gói và vận chuyển trái phép cần sa về Việt Nam tiêu thụ với số lượng lớn, một số đối tượng phạm tội về ma túy tại Việt Nam đã lẩn trốn sang Thái Lan và vẫn hoạt động, chỉ đạo các đường dây tội phạm ma túy tại Việt Nam.
Trước tình hình trên, Cục Cảnh sát ĐTTP về ma túy đang tăng cường hợp tác quốc tế với Văn phòng Ủy ban kiểm soát ma túy Thái Lan, đề nghị lực lượng chức năng Thái Lan tăng cường kiểm soát các vi phạm liên quan đến cần sa, tránh để các đối tượng lợi dụng vận chuyển trái phép cần sa về Việt Nam. Phối hợp với Công an các đơn vị, địa phương rà soát các đối tượng phạm tội về ma túy, các đối tượng truy nã là người Việt Nam đang hoạt động tại Thái Lan và đề nghị lực lượng chức năng Thái Lan phối hợp bắt giữ và bàn giao cho lực lượng chức năng của Việt Nam./.
Hoàng Ngọc Thắng